Πριν ξανασβήσουν τα φώτα

Οι εικόνες από το «θεραπευτήριο» συγκλονίζουν. Ενήλικες στο φάσμα του αυτισμού, άτομα με συγγενείς εγκεφαλοπάθειες βρίσκονται ακινητοποιημένα, σχεδόν δεμένα στα κρεβάτια τους.

Γράφει ο Νίκος Γαλαρινιώτης

Οι χώροι «φιλοξενίας» και «θεραπείας» επιεικώς απαράδεκτοι. Και μόνο η περιγραφική απεικόνιση αρκεί να άρει την κοινωνική κατακραυγή και να διεγείρει το κοινό αίσθημα. Αυτή είναι η πρώτη, n επιφανειακή ανάγνωση της είδησης. Βάσει της οποίας, θα καταλογιστούν και θα αποδοθούν αναλόγως σε  νοσηλευτικό και διοικητικό προσωπικό οι αναλογούσες ευθύνες.

Η εμβάθυνση και η διείσδυση στην είδηση επιτάσσει την διερεύνηση  των αιτιακών παραγόντων και των μεταξύ τους αναπτυσσόμενων σχέσεων. Ουσιαστικά, ο μίτος της Αριάδνης είναι η ίδια η ηλικία των φιλοξενουμένων στο ίδρυμα. Άπαντες και άπασες υπερβαίνουν το 30ό έτος της ηλικίας τους. Στην ηλικία, δηλαδή, που συνήθως οι γονείς των ατόμων με ειδικές ικανότητες, βιολογικά αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στις αυξημένες απαιτήσεις ή πολύ απλά έχουν ολοκληρώσει τη βιολογική τους παρουσία στον κόσμο αυτό.

Εύγλωττη η άγνοια  κατηγοριοποίησης των ατόμων του συγκεκριμένου ιδρύματος μιας και δεν πραγματοποιείται μελέτη περίπτωσης. Αλλά, το μείζον ερώτημα που τίθεται είναι πώς ενήλικες στο φάσμα του αυτισμού, δεν έχουν τη δυνατότητα, τουλάχιστον, της αυτοεξυπηρέτησης. Και το ερώτημα χρήζει απάντησης επειδή τα τελευταία έτη καταγράφεται, βιβλιογραφικά, μια ραγδαία αύξηση των ατόμων που διαγιγνώσκονται στο φάσμα του αυτισμού.

Η απάντηση στο διατυπωμένο ερώτημα είναι δυο λέξεις: «Παιδαγωγική της Ένταξης».  Η εφαρμογή ενός εκπαιδευτικού μοντέλου, εν προκειμένω, της συμπερίληψης, που θα καθιστά τα άτομα αυτόνομα και ανεξάρτητα. Γιατί σε μια προοδευτική κοινωνία η αποδοχή και η αγάπη δεν είναι το ζητούμενο, αλλά το αυτονόητο. Το ζητούμενο είναι η αυτόνομη και ανεξάρτητη ζωή των ατόμων με ειδικές ικανότητες. Καλές και οι αγκαλιές - εγώ προσωπικά  την έχω ονοματίσει ως «παιδαγωγική της αγκαλιάς» - που καλοπροαίρετα υποδηλώνουν την αμέριστη αγάπη προς το μαθητή με ειδικές ικανότητες, άλλοτε βέβαια τις ασυνείδητες, μύχιες σκέψεις που εδράζονται στη βούληση της προσωπικής απεμπλοκής και βίωσης μιας τέτοιας ιδιαίτερης κατάστασης. Αλλά δεν αρκούν. Για παράδειγμα, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η συναισθηματική κάλυψη ενός μαθητή χωρίς όραση, αλλά το πως θα εκπαιδεύσεις μαθητή και πολιτεία έτσι ώστε ο ίδιος να κυκλοφορεί μόνος του στο περιβάλλον του.

Ουσιαστικά, η θλιβερή ως απάνθρωπη εικόνα των φιλοξενούμενων στο εν λόγω θεραπευτήριο αντανακλά την ακολουθούμενη εκπαιδευτική πολιτική στον τομέα της ειδικής αγωγής. Προφανώς και ως χώρα έχουμε βελτιωθεί. Έχουν παρέλθει πια οι εποχές κατά τις οποίες τα άτομα με ειδικές ικανότητες θεωρούνταν παρείσακτα και έπρεπε να θυσιαστούν στον Καιάδα. Πάρα ταύτα, υπολειπόμαστε από την υπόλοιπη Ευρώπη. Γιατί κυρίαρχος στόχος θα πρέπει να εδράζεται στην δυνατότητα του μαθητή που βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού για ολοκλήρωση τουλάχιστον  της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και κυρίως, η άσκηση των επαγγελματικών του καθηκόντων. Προϋπόθεση, η έγκαιρη διάγνωση, η πρώιμη παρέμβαση και η ανάπτυξη των κατάλληλων, ευέλικτων εκπαιδευτικών δομών.

Γιατί, μόνο τότε, όταν ξανασβήσουν τα φώτα, θα υπάρχει φως. Το φως του ηλίου και της ελπίδας…